Μετά από αρκετά χρόνια
ασυλιακής προσέγγισης της ψυχικής ασθένειας και του πάσχοντα, αναγνωρίστηκε
η ανάγκη για μία συνολική αλλαγή, περισσότερο ανθρωποκεντρική. Η Ψυχική
Υγεία στην Ελλάδα έχει πάρει πλέον ένα διαφορετικό δρόμο, στο κέντρο
του οποίου βρίσκετε τόσο η Κοινωνική - Κοινοτική Ψυχιατρική όσο η
Ψυχοκοινωνική αποκατάσταση.
Δύο βασικοί παράγοντες έδωσαν την πρώτη ώθηση για αυτή την αλλαγή.
Πρώτα η ψήφιση του Νόμου για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (Ν. 1397/83)
η οποία έθεσε σε νέες βάσεις της παρεχόμενες υπηρεσίες ψυχικής υγείας
και δεύτερον η έκτακτη οικονομική ενίσχυση από την ΕΟΚ (Κανονισμός
815/84). Στο ξεκίνημα της μεταρρύθμισης η προτεραιότητα δόθηκε τόσο
στην αποιδρυματοποίηση όσο στις καλύτερες συνθήκες νοσηλείας στα ήδη
υπάρχοντα ιδρύματα. Στα πρώτα αυτά βήματα η κοινοτική προσέγγιση αρχίζει
να παίρνει μορφή με την προετοιμασία κάποιων ασθενών να ενταχθούν
σε νέες σχετικά αυτόνομες & προστατευμένες δομές που η δράση τους
εντάσσεται στην κοινωνική πραγματικότητα.
Τα πρώτα χρόνια αυτής της προσπάθειας δίνουν και τα πρώτα μαθήματα
στους ανθρώπους της Ψυχικής Υγείας ώστε να επαναπροσδιορίσουν τους
στόχους αλλά και να λύσουν θεσμικά προβλήματα. Ο Νόμος 2716/99 για
την “Ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών ψυχικής υγείας”
ήρθε να καλύψει αυτά ακριβώς τα κενά. Τότε είναι που γίνεται κατανοητό
ότι η ψυχιατρική μεταρρύθμιση πρέπει να έχει ως πρωταρχική αρχή το
γεγονός ότι ο ψυχικά ασθενής παρά τις παρεμβάσεις, πρέπει να μένει
ενεργός πολίτης, ενεργό μέλος της οικογένειας, όσο το δυνατόν αυτόνομο,
οικονομικά δραστήριο και ενταγμένο στην κοινωνία.
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα ήταν πάντοτε η οργάνωση πανελλαδικά.
Για αυτό το σκοπό η χώρα έχει διαιρεθεί σε Τομείς Ψυχικής Υγείας ανά
νομό και με πληθυσμιακά πάντα κριτήρια. Έτσι κάποιοι νομοί αποτελούν
ένα ενιαίο τομέα, ενώ κάποιοι άλλοι όπως οι νομοί Αττικής και Θεσσαλονίκης
χωρίζονται σε μικρότερους και πιο εξειδικευμένους τομείς (για παιδιά
& εφήβους). Μαζί με αυτήν την κίνηση το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας
με την οικονομική στήριξη της ΕΕ. έβαλε σε εφαρμογή ένα μακροπρόθεσμο
σχέδιο με την ονομασία “Ψυχαργώς”.
Πιο συγκεκριμένα το 1999 καταρτίστηκε ένα πρόγραμμα 10 ετών το οποίο
έχει ως βασικό σκοπό την κεντρική οργάνωση, την διατήρηση του ρυθμού
και της δυναμικής της μεταρρύθμισης που είχε ξεκινήσει από το 1983.
Η Α’ φάση του προγράμματος εντάχθηκε στο Πρόγραμμα “Καταπολέμησης
του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας”, ως “Ειδικό πρόγραμμα ολοκληρωμένης
παρέμβασης για την κοινωνικοοικονομική ένταξη ατόμων με ψυχικά και
νοητικά προβλήματα” και χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό
Ταμείο και από το Ελληνικό Δημόσιο (Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών
Ασφαλίσεων)
Η Β' Φάση του προγράμματος "Ψυχαργώς" αναφέρεται στην περίοδο
2000 - 2006 και συμπίπτει με την υλοποίηση του Τομεακού Επιχειρησιακού
Προγράμματος "Υγεία - Πρόνοια" του Γ' Κοινοτικού Πλαισίου
Στήριξης, αφορά δε στην ανάπτυξη δομών και υποδομών ψυχικής υγείας
σε όλη την χώρα.